Στην απαιτητική οδήγηση στην άσφαλτο το χώμα, τη λάσπη ή την άμμο, τα φρένα, εκτός από μέσο για να επιβραδύνεις τη μοτοσυκλέτα, είναι και ένα κρίσιμο εργαλείο ελέγχου.
Η σωστή επιλογή στα τακάκια καθορίζει τη λεπτομερή αίσθηση στη μανέτα ή το πεντάλ, επιτρέποντάς σου να διαβάζεις το τερέν και να πιέζεις τα όριά σου με περισσότερη αυτοπεποίθηση. Ακόμα όμως και τα καλύτερα τακάκια χρειάζονται… στρώσιμο!
Στρώσιμο vs Προσαρμογή
Αν και στην καθομιλούμενη έχει επικρατήσει ο όρος “στρώσιμο” και για τα φρένα (όπως στους κινητήρες), η απολύτως σωστή έκφραση θα ήταν “Προσαρμογή” (bedding-in όπως την αναφέρουν οι τεχνικοί).
Η κύρια διαφορά ανάμεσα στο “στρώσιμο” (break-in) και την προσαρμογή (bedding-in) είναι ότι στην πρώτη περίπτωση (κινητήρες) επιδιώκουμε να ταιριάξουν τέλεια μεταξύ τους τα εσωτερικά κινούμενα μέρη χωρίς να υπερθερμανθούν. Αντίθετα, η προσαρμογή αφορά αποκλειστικά τα φρένα (τακάκια και δισκόπλακες) και είναι μια σύντομη διαδικασία η οποία επιδιώκει τη μεταφορά ενός μικροσκοπικού, ομοιόμορφου στρώματος υλικού από το τακάκι στον δίσκο, εξασφαλίζοντας τη μέγιστη απόδοση πέδησης.
Παρόλα αυτά, σε αυτό το κείμενο θα χρησιμοποιήσουμε τη λέξη “στρώσιμο” η οποία έχει καθιερωθεί και για την περίπτωση των φρένων.
Μεταλλικά, sintered ή… πυροσυσσωματωμένα;
Τρεις διαφορετικές ονομασίες για το ίδιο τακάκι; Στην καθημερινή γλώσσα των αναβατών, μάλλον ναι. Ο αγγλικός όρος sintered αποδίδεται στα ελληνικά ως «πυροσυσσωματωμένο» και περιγράφει τον τρόπο κατασκευής ενός υλικού τριβής που περιλαμβάνει μεταλλικά συστατικά.
Σε αντίθεση με τα οργανικά τακάκια, στα οποία τα συστατικά συγκρατούνται κυρίως με τη βοήθεια συνδετικών ρητινών, στα πυροσυσσωματωμένα χρησιμοποιείται μεταλλική σκόνη η οποία συμπιέζεται και θερμαίνεται σε υψηλή θερμοκρασία, χωρίς να φτάνει σε πλήρη τήξη. Με αυτή τη διαδικασία τα σωματίδια συνδέονται μεταξύ τους, δημιουργώντας ένα ανθεκτικό υλικό τριβής.
Το αποτέλεσμα είναι ένα τακάκι που μπορεί να αντέχει υψηλές θερμοκρασίες και απαιτητικές συνθήκες λειτουργίας, χαρακτηριστικά ιδιαίτερα χρήσιμα στην οδήγηση εκτός δρόμου.
5 Βήματα για το ιδανικό στρώσιμο στα τακάκια
Η διαδικασία του στρωσίματος είναι απαραίτητη για να αποφευχθεί το «γυάλισμα» (glazing) και να αξιοποιηθεί το 100% της δύναμης πέδησης. Ακολουθώντας τις βέλτιστες πρακτικές των κορυφαίων κατασκευαστών, το σωστό στρώσιμο απαιτεί μεθοδικότητα:
1. Σταδιακή προθέρμανση (Αποφυγή Θερμικού Σοκ)
Τα νέα τακάκια και οι δίσκοι πρέπει να έρθουν σε θερμοκρασία λειτουργίας ομαλά. Ξεκινήστε με 10 έως 15 ήπια φρεναρίσματα με σχετικά μικρή ταχύτητα (για μοτοσυκλέτες δρόμου αναφέρεται χαρακτηριστικά 50-60 χλμ/ώρα), μειώνοντας την ταχύτητα στο μισό. Η σταδιακή αυτή τριβή προστατεύει τα μέταλλα από το απότομο θερμικό σοκ.
2. Η δημιουργία του “Transfer Layer”
Για βέλτιστη απόδοση, το μεταλλικό τακάκι πρέπει να αφήσει ένα ομοιόμορφο, μικροσκοπικό φιλμ υλικού πάνω στον δίσκο. Αυξήστε ταχύτητα και εφαρμόστε σταθερή, δυνατή πίεση στη μανέτα (στο 60-70% της δύναμης, αποφεύγοντας το μπλοκάρισμα) μέχρι η ταχύτητα να πέσει περίπου στα 5km/h. Επαναλάβετε 10-15 φορές, νιώθοντας το φρένο να γίνεται σταδιακά πιο ισχυρό.
3. Ποτέ πλήρης ακινητοποίηση
Οι τεχνικοί αναφέρουν πως αυτός είναι ένας πολύ σημαντικός κανόνας. Όταν τα φρένα είναι καυτά, η πλήρης στάση της μοτοσυκλέτας με πατημένη τη μανέτα αφήνει περισσότερο υλικό σε ένα μόνο σημείο του δίσκου. Αυτό δημιουργεί ανομοιόμορφα σημεία (hot spots) που αν και στην αρχή πιθανότατα δεν θα δημιουργήσουν αισθητό πρόβλημα, στο μέλλον θα προκαλέσουν έντονους κραδασμούς (judder).
4. Ομαλή ψύξη
Μόλις ολοκληρώσετε τους κύκλους πέδησης, τα μέταλλα χρειάζονται χρόνο για να σταθεροποιηθούν. Οδηγήστε για 5-10 λεπτά χρησιμοποιώντας τα φρένα ελάχιστα έως καθόλου, επιτρέποντας στη φυσική ροή του αέρα να αποβάλει τη θερμότητα από τους δίσκους (Cool-down).
5. Προσαρμογή στα πρώτα χιλιόμετρα
Το σύστημα απαιτεί λίγο επιπλέον χρόνο για να προσαρμοστεί απόλυτα στις μικρο-ατέλειες του δίσκου. Υπολογίστε έναν κύκλο (περίπου 300 χιλιομέτρων ομαλής χρήσης στο δρόμο ή αντίστοιχων γύρων προσεκτικής οδήγησης στην πίστα) για την πλήρη ενσωμάτωση των υλικών. Αποφύγετε τα βίαια φρεναρίσματα κατά την αρχική αυτή φάση, εκτός φυσικά από περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης.
